Fysiotherapie Douma

Wat is acupunctuur?

Dikke van Dale: 'Acupunctuur (acus = naald, punctum = prik) is een veel toegepaste geneeswijze (vooral in China) waarbij naalden op zeer bepaalde punten in het onderhuidse bindweefsel gestoken worden'. De werking berust op het volgende: in ons lichaam bevinden zich onzichtbare banen waarlangs de energieën Yin en Yang lopen. Deze twee tegengestelde krachten, lopen voortdurend in elkaar over, maar kunnen ook uit balans raken. Die onzichtbare banen noemen we meridianen en horen elk bij een orgaan. Alle banen bij elkaar vormen een energienetwerk, waarop de acupunctuurpunten liggen. Elk van die punten staat in contact met een orgaan of met een bepaalde functie. Ben je niet 'gezond', dan kan de acupuncturist met behulp van naalden bepaalde energieën afremmen of juist stimuleren.

Traditionele Chinese Geneeskunst in de moderne westerse samenleving

Acupunctuur is al duizenden jaren een vast onderdeel van de Traditionele Chinese Geneeskunst.Zij geneest ziekten of verlicht de klachten die een bepaalde ziekte met zich meebrengt. Het is bovendien een methode om ziekten te voorkomen. Acupunctuur vergroot de natuurlijke weerstand tegen ziekte, verhoogt de pijndrempel en vergroot de levenslust. Hoe dit bereikt kan worden en wat de filosofische achtergronden zijn van waaruit acupunctuur is ontstaan, wordt hier uiteengezet. Mede gezien de ontwikkelingen in de gezondheidszorg en de plaats die acupunctuur daar nu inneemt en in de toekomst zal innemen, is het van belang om medici, patiënten en beleidsmakers een duidelijk beeld te geven van de betekenis van acupunctuur in de moderne westerse samenleving.

Yin en Yang

Het teken van Yin en Yang die tegengesteld zijn aan elkaar, maar ook elkaar aanvullen, heet de monade. Dit staat voor twee tegengestelde krachten die elkaar in evenwicht proberen te houden. Volgens de traditionele Chinese wereldbeschouwing bestaat het universum uit een kringloop van (levens)energie. Deze energie wordt Qi of Chi genoemd. We vinden dit woord in de Chinese bewegingskunst Tai Chi, maar ook in het Japanse Aikido. Deze energie bestaat uit een negatieve en een positieve component, waarin Yin staat voor het donkere, de schaduw en Yang voor het lichte, de zon. Alles om ons heen, de dingen, onze gedachten en onze gevoelens zijn het resultaat van de wisselwerking van die tegengestelde krachten. De witte stip in het zwarte gedeelte van het Yin-Yang teken en de zwarte stip in het witte gedeelte geven aan dat iets nooit helemaal Yin en nooit helemaal Yang is. Het betekent ook, dat er een drang is om elkaar aan te vullen ofwel het zoeken naar evenwicht. Als iemand emotioneel onder druk staat, kan bet zijn dat de harmonie tussen lichaam en geest verbroken wordt. De persoon raakt uit balans en wordt ziek. Andersom werkt het ook: als je ziek bent is je mentale conditie vaak ook niet al te best. Het is overigens niet zo, dat je meteen ziek wordt, als Yin en Yang een beetje uit hun evenwicht zijn.

De energiehuishouding van het menselijk lichaam

De Chinezen hebben al lang geleden ontdekt dat de energie die door het menselijk lichaam stroomt een ingewikkeld stelsel van kanalen volgt en dat in 24 uur een complete circulatie van die energie plaatsvindt. Er zijn twaalf meridianen, die elk weer in verbinding staan met een orgaan in ons lichaam. De energievoeding van dit circuit is afkomstig uit de organen, die weer afhankelijk zijn van wat iemand eet en drinkt, maar ook van hoe iemand leeft. Daarnaast bepalen ook erfelijke eigenschappen de energieproductie, zodat het duidelijk zal zijn dat de energiehuishouding bij iedereen verschillend is. Hoe nu kan de acupuncturist te weten komen, hoe het met die energie is gesteld? Ook al hebben westerse medische onderzoeken aangetoond, dat de meridianen inderdaad bestaan, ze zijn voor het oog niet zichtbaar. Om tot een juiste diagnose te komen, eventuele energieverstoringen op te sporen en ze ten goede te keren, gebruikt de acupuncturist een geheel andere manier dan in de reguliere geneeskunde gebruikelijk is.

Hoe komt iemand bij de acupuncturist terecht?

Vooropgesteld dat traditionele acupunctuur als therapie voor bijna elke ziekte geschikt is, zijn er voor de hand liggende uitzonderingen: bij een hartinfarct of acute blindedarmontsteking komt men via de huisarts natuurlijk bij een specialist terecht. Chirurgische ingrepen en epidemische ziekten behoren ook niet tot het terrein van de acupunctuur Net zo min als het verhelpen van botbreuken of eerste hulp hij ongevallen hiertoe behoren. We zeiden het al eerder: Acupunctuur is voor ons een aanvulling op de westerse medische wetenschap. Vaak zijn de patiënten die naar een acupuncturist gaan, doorverwezen door een huisarts, maar ook uit teleurstelling of onvrede over het resultaat van een behandeling komt men bij een acupuncturist terecht. Ook zijn er mensen die principieel tegen het voorschrijven van chemische medicijnen zijn en in acupunctuur een alternatieve behandelwijze zoeken. Tot welk soort patiënten u ook behoort en met welke klachten u ook komt, u kunt ervan uitgaan dat een ter zake kundige acupuncturist samen met u de problemen bespreekt en pas na een uitvoerig onderzoek tot een diagnose met een daarbij behorend behandelplan komt.

Hoe stelt de acupuncturist een diagnose?

Omdat de meeste patiënten al een huisarts of specialist geraadpleegd hebben, is de klacht vaak met naam en toenaam bekend. Dat geeft de acupuncturist waardevolle informatie over de ziekte, maar deze informatie is lang niet voldoende om direct tot een acupunctuurbehandeling over te gaan. Een diagnose stellen, volgens de Traditionele Chinese Geneeskunst, is immers op geheel andere principes gebaseerd dan wij gewend zijn. Een klacht als hoofdpijn bijvoorbeeld is voor een acupuncturist vaak een indicatie om de leverenergie nader te onderzoeken. Mensen die voor het eerst bij een acupuncturist komen, zijn altijd wat verbaasd over de tijd die voor hen is vrijgemaakt en de soort vragen die er gesteld worden. Vaak zijn ze ook blij verrast met de aandacht die aan hun klachten gegeven wordt.

Het vraaggesprek

De acupuncturist, die is aangesloten bij de N.V.A., is gewend om niet alleen uitvoerig met de patiënt over zijn klachten te praten, maar ook over allerlei zaken die op het eerste gezicht niets met die klachten te maken lijken te hebben. U kunt bijvoorbeeld vragen verwachten over uw eetlust, de stoelgang en uw slaappatroon. Bij vrouwen is de menstruatiecyclus een belangrijke factor in de energiehuishouding van het lichaam, dus kunt u ook daarover vragen verwachten. Naast vragen over de stofwisseling zal de acupuncturist het ook hebben over uw dagindeling, uw werkzaamheden, of u een avond- of een ochtendmens bent, hoe het met uw humeur gesteld is, kortom: hoe u als eenheid van lichaam en geest in het dagelijkse leven functioneert.

Observatie van de patiënt

Alleen al door eenvoudigweg naar u te kijken, krijgt de acupuncturist een schat aan informatie over uw gesteldheid. De kleuring van uw huid, de gezichtstekening, of uw haar een mooie glans heeft of juist niet, hoe u erbij zit tijdens het vraaggesprek, hoe uw vingernagels er uitzien, allemaal zaken die iets kunnen vertellen over de energiehuishouding binnen uw lichaam oftewel over de balans tussen Yin en Yang. De energieën worden vertaald naar orgaanfuncties.

De polsdiagnose

Even de pols voelen betekent in de westerse geneeskunde het tellen van de hartslag en het constateren of het ritme gelijkmatig verloopt. Chinese artsen moesten het voelen van de pols misschien nog wel serieuzer nemen, omdat ze vaak letterlijk niet meer te onderzoeken hadden. In vroegere tijden lieten de meeste vrouwen namelijk niet toe, dat ze lichamelijk onderzocht werden en zeker niet door een man. In plaats daarvan staken ze hun pols tussen de gordijnen door en daar moest de arts het maar mee doen. Voor de acupuncturist is bet voelen van de pols nog steeds een van de belangrijkste manieren om tot een juiste diagnose te komen. Bij elk polsgewricht zijn drie plaatsen, waar op drie verschillende diepten de pols gevoeld kan worden. Door nauwkeurig de spanning, breedte, diepte en snelheid van de pols te meten - dit vereist een jarenlange training - is het mogelijk om meer te weten te komen over de hoeveelheid en de kwaliteit van de energie in de organen.

De tongdiagnose

Even belangrijk als het voelen van de pols is het bekijken van uw tong. U krijgt de kans om eindelijk eens ongestraft uw tong uit te steken terwijl de acupuncturist deze bekijkt op de aanwezigheid van kloofjes, pukkeltjes of aanslag. Ook de vorm en kleur en de mate van vochtigheid worden genoteerd, omdat deze gegevens weer nieuwe informatie geven over uw energiesituatie.

Maar hoe zit het nu met die naalden?

Om enigszins vertrouwd te raken met de denkwijze van de acupuncturist, hebben we eerst de achtergronden van de Chinese filosofie en geneeskunst belicht. Nu echter gaan we heel concreet in op de behandelingswijze van de acupuncturist. Na het stellen van de diagnose moet er een gerichte keuze gemaakt worden: welke therapievorm zal in uw geval het beste werken. Acupunctuur, moxatechnieken, cupping en specifieke massagetechnieken, al dan niet aangevuld met een kruidentherapie of dieet. Het is genoegzaam bekend dat er in de acupunctuur met naalden wordt gewerkt en u heeft vast wel gehoord dat het nauwelijks pijn doet. Dat klopt. De acupuncturist gaat aan het werk om de energiedoorstroming in bepaalde gedeelten van het lichaam te herstellen. Dit gebeurt door het inbrengen van heel dunne naalden op bepaalde punten in de meridianen. Deze naalden zijn niet te vergelijken met injectienaalden, omdat ze veel dunner zijn. De patiënt voelt daarom slechts een klein prikje, dat geen of nauwelijks pijn doet. Het doel van het inbrengen van een acupunctuurnaald kan verschillend zijn: • een betere doorstroming van energie bewerkstelligen; het opheffen van een energieblokkade; de hoeveelheid energie verhogen; de hoeveelheid energie verlagen; de kwaliteit van de energie verbeteren.• In het algemeen kun je zeggen dat acupunctuur de Qi van een meridiaan versterkt, zodat die zijn functies weer voor de volle 100% kan uitvoeren en daardoor de klachten verdwijnen. Welke acupunctuurpunten geactiveerd worden en op welke manier, hangt van zoveel factoren af, dat er voor iedere patiënt weer een andere behandeling nodig is. Zelfs als de klachten van twee patiënten gelijkluidend zijn, is er geen standaardmethode. Immers geen twee mensen zijn aan elkaar gelijk; acupunctuur is een hoogst individuele behandeling!

Wat gebeurt er na het inbrengen van de naalden?

Als de naald op het juiste punt is aangebracht en precies op de juiste diepte zit, wekt de acupuncturist het Qi-gevoel op. Dit uit zich in een tintelend gevoel wat een beetje lijkt op een elektrisch schokje. U voelt dit rondom de plek, waar de naald is ingebracht, maar het gevoel kan ook uitstralen in het verloop van de meridiaan. Dit gevoel duurt maar even en neemt weer snel af. Door verschillende naaldtechnieken te gebruiken, kan de acupuncturist energie stimuleren, afremmen of harmoniseren. Hij doet dit door de naald snel of juist heel langzaam rond te draaien en de naald op en neer te bewegen. In klassieke tijden moesten de acupuncturisten deze technieken met de hand uitvoeren. Tegenwoordig is het mogelijk om naast deze handmatige methode gebruik te maken van elektrische stroom. Hierbij worden de naalden via snoertjes aan een apparaat verbonden dat op een bepaalde frequentie is ingesteld. Afhankelijk van bet gewenste effect zijn dit soms heel snelle, hoge frequenties en in een ander geval juist heel lage.

Hoe hygiënisch is een behandeling met naalden?

De Nederlandse Vereniging voor Acupunctuur verplicht haar leden om uitsluitend wegwerpnaalden te gebruiken. Ook verstrekt de vereniging aanbevelingen over uitgebreide maatregelen om de hygiëne in de behandelkamer te garanderen. De aangesloten acupuncturisten nemen wat hygiëne betreft geen enkel risico.

Wat is een moxa-behandeling?

Naast het gebruik van acupunctuurnaalden kan er gekozen worden voor nog een behandelingsmethode: moxeren. Voor veel mensen ziet deze methode er bijzonder spannend uit omdat er met brandende kruidensticks of rokende naalden gewerkt wordt. Moxa is een andere naam voor bijvoetkruid (artemisia vulgaris) en wordt gebruikt om de acupunctuurpunten te verwarmen. Dit kan door een beetje van dit kruid op de naald te bevestigen en te laten smeulen. De warmte van de moxa dringt diep door tot in het acupunctuurpunt en zal daar de energiestroom stimuleren. Dit kan ook met een zogenaamde moxa-stick, die nog het beste te vergelijken is met een soort kruidensigaar. Deze stick kan ook door de patiënt thuis gebruikt worden. Vooral bij gewrichtsklachten blijkt moxeren een prima behandelingsmethode. Moxeren wordt met name gebruikt op plaatsen waar de energiestroming heel zwak is. Stimulatie met behulp van naalden alleen is dan vaak niet voldoende. Maar ook in die gevallen waar bepaalde punten juist erg gevoelig zijn of als er punten zijn die niet geprikt kunnen of mogen worden, biedt moxeren uitkomst. Naast acupunctuur en moxeren bestaat er een aanvullende therapievorm binnen de acupunctuur: massage en cupping. Door middel van het plaatsen van verwarmde glazen bollen op de huid wordt lokaal een sterke doorbloeding bereikt. Deze heft energieblokkades op, waardoor energie weer kan doorstromen.

Hoe lang duurt een behandeling en wat gebeurt er daarna?

Na een behandeling met acupunctuur treedt er soms een dof of zwaar gevoel op in het behandelde lichaamsgedeelte. Dat is normaal; u hoeft zich daarover geen zorgen te maken. In het algemeen zult u zich na een behandeling aangenaam moe of loom voelen. Dat is een teken dat u ontspannen op de therapie reageert. Vaak wordt deze reactie minder sterk ervaren na een paar behandelingen. Hoe vaak en hoe lang iemand onder behandeling is van de acupuncturist, is natuurlijk helemaal afhankelijk van de aard van de klachten en van de persoon zelf. Na het eerste onderzoek zal uw acupuncturist u een indicatie geven over de behandelingsduur en het verwachte behandelingsresultaat. Natuurlijk kunt u er zelf ook aan bijdragen om de genezing van Uw klachten te bespoedigen. Door te veel eten en te weinig beweging kan de stofwisseling gemakkelijk overbelast raken. Volgens de Traditionele Chinese Geneeskunst is een dieet niet alleen belangrijk om onverteerbare stoffen uit de voeding te schrappen, maar ook een methode om de balans tussen Yin en Yang op peil te houden. U kunt dan ook op dit gebied adviezen verwachten.

Zijn mijn klachten wel te behandelen met acupunctuur?

Zoals we al schreven in het hoofdstuk 'Hoe komt iemand bij de acupuncturist terecht?' heeft acupunctuur ook een aantal beperkingen. Daartegenover staat dat de acupuncturist in veel gevallen het lichaam zo goed kan reguleren, dat het energie-evenwicht blijvend wordt hersteld. De patiënt is dan klachtenvrij. Niet altijd verdwijnen de klachten volledig, maar ze worden wel verlicht. Patiënten, die bijvoorbeeld voortdurend last hebben van pijn of misselijkheid, hebben veel baat bij acupunctuur. Wanneer organen of weefsels als gevolg van een ziekte of ongeval gedeeltelijk vernietigd zijn, kan acupunctuur als pijnstillende of symptoombestrijdende therapie worden toegepast. Twijfelt u over de behandelingsmogelijkheden van uw klachten, dan kunt u altijd contact opnemen met onze praktijk. Hieronder een schema met aandoeningen die eventueel geïndiceerd zijn voor acupunctuur:

Indicaties Acupunctuur:

- Allergieën: allergische verkoudheid, hooikoorts

- Borst: stress en spanning op de borst

- Buik: buikkrampen, buikrommelingen, buikpijn

- Gewrichten: stijfheid, artrose, reumatische aandoeningen, gewrichtsontstekingen, slijmbeursontstekingen, pijnklachten, RSI, krampen, nek- en rugklachten, tenniselleboog, fibromyalgie

- Gynaecologie: menstruatieklachten, premenstruele klachten, overgangsklachten, bepaalde vormen van onvruchtbaarheid

- Huid: transpiratieproblemen, jeuk, droge huid, koortsblaasjes, gordelroos

- Hoofd: hoofdpijn, migraine, aangezichtspijn, duizeligheid, zwaar gevoel in het hoofd

- Interne klachten: bloedarmoede, kouwelijkheid, doorbloedingproblemen, hoge\ lage bloeddruk

- Keel: heesheid, keelpijn, brok in de keel

- Kinderziekten: hoest, verkoudheid, astma, bronchitis, darmklachten, buikpijn, bedplassen, slaapproblemen, eczeem, onrust

- Ledematen: koude ledematen, zwaar gevoel, vochtophoping

- Luchtwegen: verkoudheid, hoest, kortademigheid, astma, bronchitis

- Maag/darm: misselijkheid, slechte eetlust, overgeven, oprispingen, diarree, constipatie

- Mentaal: slaapstoornissen, veel dromen, hyperventilatie, rusteloosheid, angst, epilepsie, depressiviteit vergeetachtigheid, lusteloosheid, gebrek aan energie, algehele zwakte, stress, burn-out, anorexia

- Neus: neusverkoudheid, hooikoorts - Oog: ontstoken, jeukende, droge en branderige ogen

- Slijmvliezen: chronische verkoudheid - Urinewegen: urineweginfectie, incontinentie, impotentie

- Verslavingen: rookverslaving, eetverslaving, alcoholverslaving, drugsverslaving

- Zwangerschaps: misselijkheid, zure oprispingen,  pijn na de bevallingmisselijkheid, zure oprispingen, stuitligging, pijn na de bevalling