Oedeemfysiotherapie
Lymfklieren
De lymfklieren liggen dichtbij de organen en bevatten de ruimers van het lichaam, de witte bloedlichamen. Bacteriën, virussen, kankercellen, celresten e.d. moeten eerst langs deze strenge selectie voordat zij verder mogen gaan met hun reis door het lichaam. Als zij gevaarlijk zijn voor het lichaam komen de lymfklieren in aantocht om hun met alle geweld te bestrijden. De lichaamsvreemde stoffen komen in de bloedbaan terecht middels het lymfstelsel en worden op deze manier uitgescheiden door het lichaam.
Verwijderd/ beschadigd
Als er lymfklieren verwijderd of beschadigd zijn en het lichaam een grotere hoeveelheid lymfvocht moet afvoeren dan gewoonlijk, kunnen er problemen ontstaan. Dit komt voor bij wondjes die geïnfecteerd zijn, spieren die intensief gebruikt worden of wanneer het lichaam blootgesteld wordt aan veel warmte. Het extra lymfvocht kan niet meer zo snel worden afgevoerd. Het vocht hoopt zich op in de arm of been waardoor deze dik kunnen worden.
Oedeem
Door een verstoord evenwicht tussen de aan- en afvoer van vocht ontstaat er een abnormale ophoping van vocht in het weefsel, ook wel oedeem genoemd.
Er zijn twee vormen van oedeem, die zich onderscheiden door de oorzaak van de problemen:
- Primair lymfoedeem
- Secundair lymfoedeem
Primair oedeem
Primair oedeem houdt in dat u vanaf uw geboorte een probleem heeft met het afvoeren van vocht. Er zijn dan minder lymfbanen aanwezig, waardoor er in de loop van het leven oedeem kan ontstaan. De lymfklieren werken niet voldoende om de vochtbalans op peil te houden.
Aangeboren lymfoedeem kan vaak tweezijdig zijn (linker en rechterkant van het lichaam). Ook kan er tegelijkertijd oedeem ergens anders in het lichaam ontstaan, bijvoorbeeld zowel in de armen en benen.
De meeste vormen van lymfoedeem zijn niet erfelijk, hoewel er wel vaak aanleg in een familie kan bestaan. Daardoor kunnen in sommige families meerdere mensen last hebben van oedeem. Het oedeem ontstaat als eerste tijdens momenten van een sterke belasting van het lymfsysteem, zoals zwangerschappen, zware inspanning, ontstaan van overgewicht of tijdens de zomer.
Het kan zijn dat u hier uw hele leven niets of amper iets van gemerkt heeft, maar dat het nu pas tot uiting komt door meer belasting en blootstelling aan andere risicofactoren.
Toch is hier dan wel sprake van beginnend lymfoedeem waarbij een behandeling wenselijk is. Laat u dit na dan kan het oedeem permanent aanwezig blijven.
Secundair oedeem
Secundair oedeem kan men krijgen na een operatie, trauma of bestraling waarbij de lymfklieren zijn verwijderd of beschadigd, maar ook door langdurige spataderen, na een doorgemaakt trombose of infecties zoals wondroos of gordelroos.
Bij deze vorm van oedeem kan het zijn dat u niet gelijk oedeem krijgt. Het ontstaat namelijk niet automatisch door het verwijderen van de lymfeklieren, maar door bijkomende risicofactoren zoals wondjes en overbelasting van uw ledematen. Doordat u minder klieren hebt om het afweersysteem voldoende in te zetten, ontstaat er oedeem.
Veel voorkomend secundair oedeem zijn:
- o Lymfoedeem (nadat lymfklieren verwijderd zijn door een operatie of als complicatie van bestraling)
- o Veneus oedeem (als gevolg van trombose of operatie van bloedvaten)
- o Traumatisch oedeem (na een ongeval)
- o Lipoedeem (erfelijk en enkel bij vrouwen)
Heb ik oedeem?
Oedeem kunt u herkennen aan een dikker uitziend lichaamsdeel. Dit deel kan zwaarder aanvoelen en tintelingen geven. Vaak kunt u met het betreffende lichaamsdeel minder doen en verergeren de klachten bij belasting en/of blootstelling aan warmte. Daarnaast kan de huid en de nagels er anders uitzien.
Behandeling
Wanneer u oedeem heeft kan u aan lymfedrainage denken. Dit is een vorm van massage waarbij er milde druk op uw arm of been wordt uitgeoefend om de lymfbanen te helpen en te stimuleren bij de afvoer naar de lymfklieren. Om deze milde druk continu uit te kunnen oefenen, gebruiken wij zwachtels en in een later traject een steunkous.
Een steunkous wordt aangemeten als uw arm of been in oedeem is afgenomen en stabiel is geworden middels een aantal weken lymfdrainage en zwachtelen.
Nadat u de steunkous ontvangen heeft, kan de therapie worden afgebouwd.
Preventie
Niet iedereen krijgt oedeem, dit hangt van meerdere factoren af. Deze factoren kunnen het ontwikkelen van oedeem aanzetten en verder beïnvloeden. Probeer dit ten allen tijden te voorkomen.
- Voorkom infecties.
- Probeer wondjes te voorkomen.
- Voorkom overbelasting ten aanzien van werk, hobby's en sport.
- Zwaartekracht heeft effect op oedeem.
- Voorkom een zware borstprothese.
- Insnoeringen van de BH en kleding voorkomen.
- Voorkom extreme warmte en kou (bijvoorbeeld een sauna en koude baden).
- Voorkom baden in de zon.
Wilt u meer weten over oedeem en de behandeling hiervan, kunt u met uw vragen bij ons terecht.
